Satvika,( सात्त्विक), i Rajasika राजसीक and Tamsika तामसीक


Satvika,( सात्त्विक), 

Rajasika राजसीक and 

Tamsika तामसीक

____________

Every person has  some qualities or traits of  all three main types of behavior i.e. Satvika ,Rajasika and Tamsika behavior.

These three qualities ( गुण ) are nicely explained in Bhagawat Gita particularly in the chapter 17 and 14 (श्रद्धात्रयविभाग योग and गुणत्रयविभाग योग    )     

The presence of these three qualities in every person influence their thinking, behavior, and spiritual progress.

It is important to first understand the behaviour which displays  these three qualities and then  try to cultivate those qualities  which are liked by Bhagawan the almighty.

 

Sattvika( सात्त्विक)

"Sattva is PURE, LUMINOUS, and FREE FROM SORROW.   It binds the soul through attachment to happiness and knowledge." The  Symptoms of Sāttvika Guna are Purity and HARMONY.

 The CALM,PEACEFUL and BALANCED nature of a person which is inclined towards the TRUTH ,DHARMA and SELFLESS ACTIONS ,which seeks KNOWLEDGE,WISDOM and SPIRITUAL GROWTH and  practices CLEANLINESS,DISCIPLINE ,and NON-VIOLENCE, are the qualities of 

Sattvika( सात्त्विक) persons. These  persons feel JOY in SERVING OTHERS  and doing GOOD KARMA (कर्म ) These people always prefer  pure, vegetarian, fresh, and light food and live a SIMPLE LIFE  . They are  harmless to society and help people to become nice persons .

Examples of such people are a monk who lives for the welfare of others and a simple wise school teacher whose sole aim is to upbring the students


  RAJASIK  (राजसीक)

Rajasik quality in person primarily seeks POWER. Rajsik type of persons are AMBITIOUS  and have many DESIRES .They have lot of EGO and they become RESTLESS if things don't happen as per their desires.They seek lot of WEALTH,FAME and MATERIAL SUCCESS.They are IMPATIENT ,COMPETATIVE AND sometime AGGRESSIVE in their nature.

Their food habits are RICH and they love OILY  and SPICY  food. They often dress in a STYLE  use PERFUMES and loves to possess  UNIQUE THINGS. They display their different STATUS and keep distance from those who don't PRAISE THEM or Who don't appreciate them. They display LEADERSHIP particularly when their own interest is involved.

Examples.: Examples of Rajasik persons are Successful businessmen,Politicians

                   and

persons of various fields who have earned fame and Name in the fields like sports and different arts.


TAMASIK ( तामसीक )

TAMASIK behavior signifies  IGNORANCE, INERTIA ,and DARKNESS... 

LAZINESS, CONFUSION AND DELAY ARE TYPICAL symptoms of TAMASIK behavior. These people AVOID. RESPONSIBILITIES and PROCRASTINATE

because of confusion or lack of clarity. They are prone to ADDICTION ,DEPRESSION and FEAR and have tendency to get involved in HARMFUL OR DESTRUCTIVE behavior.

Whenever the Tamasik behavior is in excess it develops habit of ALCOHOL or DRUGS or EXCESS SLEEP  excess . Tamsik people like STALE  and overcooked  impure FOOD. 

Example

People who have blind belief ,who are stuck in addiction and depression  are of Tamasik category.


How to increase Sattvik Guna

All three Satvik,Rajasik and Tamasik gunas exist in everyone, but particular Guna is  usually dominant.

Certainly. Cultivating Sāttvika (pure) qualities while reducing Rājasika (restless) and Tāmasika (ignorant) traits is a gradual inner journey. Here's a practical and spiritual guide:

One can increase Sattva Guna  through:

Mindful living. , Pure diet,, Meditation, prayer , Selfless service (seva) and studying scriptures like Bhagawad Gita añd Upnishad.

For reducing Rajasik and Tamsik Behavior the most important thing is to  control the  6 big enemies kama ,krodha,Moha,Lobha,Mada and Matsar.

How to enhance Sattvik traits and how to reduce Rajasik and Tamasik behavior we will discuss soon.

----Rajendra Phansalkar

______________________


सात्त्विक, राजसिक आणि तामसिक

प्रत्येक व्यक्तीमध्ये या तीन प्रमुख प्रकारच्या वर्तनाचे — म्हणजेच सात्त्विक, राजसिक आणि तामसिक — काही ना काही गुण असतात.

हे तीन गुण (गुण) भगवद्गीतेमध्ये, विशेषतः अध्याय १४ (गुणत्रयविभाग योग) आणि अध्याय १७ (श्रद्धात्रयविभाग योग) मध्ये सुंदररीत्या समजावले आहेत.

प्रत्येक व्यक्तीमध्ये असलेले हे तीन गुण त्यांच्या विचारांवर, वर्तनावर आणि आध्यात्मिक प्रगतीवर प्रभाव टाकतात.

म्हणून सर्वप्रथम या तीन गुणांचे दर्शन घडवणारे वर्तन समजून घेणे आवश्यक आहे आणि नंतर भगवानाला प्रिय असलेले गुण विकसित करण्याचा प्रयत्न करणे महत्त्वाचे आहे.

सात्त्विक (सात्त्विक)

"सत्त्व हे शुद्ध, प्रकाशमान आणि दुःखरहित आहे. ते आत्म्याला सुख आणि ज्ञानाशी जोडून ठेवते."

सात्त्विक गुणांची लक्षणे म्हणजे शुद्धता आणि समतोल.

ज्या व्यक्तीचा स्वभाव शांत, स्थिर आणि संतुलित असतो, जो सत्य, धर्म आणि निःस्वार्थ कर्मांकडे झुकलेला असतो, जो ज्ञान, बुद्धी आणि आध्यात्मिक प्रगतीचा शोध घेतो आणि स्वच्छता, शिस्त व अहिंसा पाळतो — अशा व्यक्तींमध्ये सात्त्विक गुण दिसतात.

अशा व्यक्तींना इतरांची सेवा करण्यात आणि चांगले कर्म करण्यात आनंद मिळतो.

त्या शुद्ध, शाकाहारी, ताजे आणि हलके अन्न पसंत करतात आणि साधे जीवन जगतात.

त्या समाजासाठी अहितकारक नसून इतरांना चांगले व्यक्ती बनण्यासाठी मदत करतात.

उदाहरणे:

इतरांच्या कल्याणासाठी जगणारा संन्यासी, तसेच विद्यार्थ्यांच्या उन्नतीसाठी कार्य करणारा साधा व ज्ञानी शिक्षक.

राजसिक (राजसिक)

राजसिक गुण असलेली व्यक्ती प्रामुख्याने शक्ती आणि यशाची इच्छा ठेवते.

अशा व्यक्ती महत्त्वाकांक्षी असतात आणि त्यांच्याकडे अनेक इच्छा असतात.

त्यांच्यात अहंकार जास्त असतो आणि त्यांच्या इच्छेनुसार गोष्टी घडल्या नाहीत तर त्या अस्वस्थ होतात.

त्या संपत्ती, प्रसिद्धी आणि भौतिक यशाचा पाठपुरावा करतात.

त्या अधीर, स्पर्धात्मक आणि कधी कधी आक्रमक स्वभावाच्या असतात.

त्यांची आहारपद्धती समृद्ध असते — तेलकट आणि मसालेदार अन्न त्यांना आवडते.

त्या स्टायलिश कपडे घालतात, परफ्यूम वापरतात आणि वेगळ्या गोष्टींचा संग्रह ठेवतात.

त्या स्वतःचा दर्जा दाखवतात आणि जे त्यांचे कौतुक करत नाहीत त्यांच्यापासून दूर राहतात.

स्वतःच्या हितासाठी त्या नेतृत्वही दाखवतात.

उदाहरणे:

यशस्वी व्यावसायिक, राजकारणी, तसेच क्रीडा व कला क्षेत्रात नाव व प्रसिद्धी मिळवलेले लोक.

तामसिक (तामसिक)

तामसिक वर्तन अज्ञान, जडत्व आणि अंधार दर्शवते.

आळस, गोंधळ आणि विलंब ही तामसिक वर्तनाची प्रमुख लक्षणे आहेत.

अशा व्यक्ती जबाबदाऱ्या टाळतात आणि गोंधळ किंवा स्पष्टतेच्या अभावामुळे काम पुढे ढकलतात.

त्या व्यसन, नैराश्य आणि भीतीकडे झुकलेल्या असतात आणि कधी कधी हानिकारक किंवा विध्वंसक वर्तनात सहभागी होतात.

तामसिक गुण अधिक वाढल्यास दारू, ड्रग्स किंवा अति झोप यांची सवय लागू शकते.

त्यांना शिळे, जास्त शिजवलेले आणि अशुद्ध अन्न आवडते.

उदाहरणे:

अंधश्रद्धा असलेले, व्यसनाधीन किंवा नैराश्यात अडकलेले लोक.

सात्त्विक गुण कसे वाढवावे?

सर्वांमध्ये सात्त्विक, राजसिक आणि तामसिक हे तीनही गुण असतात, परंतु एखादा गुण प्रामुख्याने प्रभावी असतो.

सात्त्विक गुण वाढवणे आणि राजसिक व तामसिक गुण कमी करणे ही एक हळूहळू होणारी अंतर्गत प्रक्रिया आहे.

सात्त्विक गुण वाढवण्यासाठी:

सजग (mindful) जीवन जगणे

शुद्ध आहार घेणे

ध्यान व प्रार्थना करणे

निःस्वार्थ सेवा (सेवा) करणे

भगवद्गीता आणि उपनिषद यांसारख्या ग्रंथांचा अभ्यास करणे

राजसिक आणि तामसिक गुण कमी करण्यासाठी सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे सहा शत्रूंवर नियंत्रण ठेवणे:

काम, क्रोध, मोह, लोभ, मद आणि मत्सर

सात्त्विक गुण कसे वाढवायचे आणि राजसिक व तामसिक वर्तन कसे कमी करायचे यावर आपण लवकरच सविस्तर चर्चा करू.

— राजेंद्र फणसाळकर

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Enough and Plenty

  ENOUGH  AND   PLENTY Let us first understand ' dictionary  meanings of enough' and plenty seperately.  The word “enough ” can be used as a determiner, pronoun, or adverb, and its meaning depends a little on context. General  explanation... As much or as many as is needed; to the necessary degree. Examples in use: Determiner: “We have enough food for everyone.” (sufficient quantity) Adverb: “She is old enough to make her own decisions.” (sufficient degree) Pronoun: “I’ve had enough of this noise.” (a sufficient amount) So in simple terms, “enough” means sufficient, adequate, or as much as required — not too little, not too much. About Plenty dictionary explains following Plenty means a large or sufficient amount of something — more than what is just enough, often suggesting abundance. Usage: Noun: “There’s plenty of time to finish the work.” (a large amount) Adverb:  He is  plenty smart to handle this job.” (very, more than enough) Pronoun: ...
Read more

Decision Making

Decision Making A decision can be defined as the best course of action—or inaction—perceived by an individual or a group of people at a given time in a particular situation. Interestingly, sometimes the most appropriate decision is not to act at all. Choosing inaction consciously is, in itself, a form of decision-making. Since time, circumstances, and people’s needs constantly change, no decision is ever permanently right or wrong. A choice that seems correct today may appear inappropriate tomorrow. Today’s comforts may become tomorrow’s needs, and what we see as luxuries now may turn into necessities in the future. A particular course of action that suits one situation may prove unsuitable when the situation changes. Moreover, individuals think differently—what one considers right, another may see as wrong. The real nature of a decision becomes evident only after it is implemented, by which time the situation itself may have changed. Every individual faces many challenges in life, and...
Read more

FALL IN LINE

FALL  IN   LINE 43 years back I attended one lecture of noted management expert and teacher , Professor Sharu Rangnekar and later  read his  one small and wonderful   book titled " In the wonderland of Indian Mangers".I honestly feel that no one has described  management style and work culture of  Indian Industries better than professor Rangnekar. Since then I have been a silent observer of the people I have met in various industries. RANGNEKAR described  in the book how people avoid work in the systematic manner.He also mentioned  about 90 /10  formulae stating that  in almost all Indian  industries and offices 90 percent work is done by 10 percent of the employees and balance 10 percent work is done by 90 percent of the employees .When I observe people I try to place them in either 90 percent or 10 percent category . In most Indian industries the basic  management style continues to be " Either you fall in lin...
Read more